FİRE, ZAYİAT VE RANDIMAN ORANLARI

Sıra

Cins

Karar

1

Arpa

arpa'da nakliye firesi %1, kantar farkı %0,5, depolama farkı %1 olmak üzere toplamda %2,5 fire ve zaiyat oranı vardır.

2

Ayçiçeği Yağı

tarsus da üretilen yağlık ayçiçeği ürünün hasat rutubeti en fazla % 9 – 10 dur. hasat edildikten sonra her şartta indir binde birde % 1,5 – 2 net fire ve zayiat verir. depolama süresi en fazla 7 gündür. bu sürede % 4-6 fire verir.kantar farkı % 2 ve nakliye firesi % 2 dir. ayçiçeği en çok % 8-10 fire verir.

3

Buğday

tarsus da üretimi yapılan buğday ürününün tüccarlar veya sanayicilerce satın alınmasında rutubet oranı % 12 olarak baz alınır. depolamada ve muhafazada % 1 fire verir(en fazla 6 ay depolama ve muhafaza edilir.), nakliye esnasında % 0,5 – 1 fire veya zayiat ile kantarda % 0,5 fire verir. buğday en çok % 2 – 2,5 fire verir.

4

Çekirdekli Pamuk

makineli toplaması yapılan kütlü pamukta çırçır için fire randıman çiğit randıman, ön temizlemesi olan yağmur yememiş %5-7 %38-40 %53-57 ön temizlemesi olan yağmur yemiş %6-8 %36-37 %57-58 ön temizlemesi olmayan yağmur yememiş %2 %39-40 %58-59 ön temizlemesi olmayan yağmur yemiş %4 %36-37 %59-60 kütlü pamukta randıman, üretim yılındaki havanın ve iklim koşullarının durumuna göre değişiklik gösterebilir. elle toplanan kütlü pamuk, yağmur yemiş veya yağmur yememiş olmasına bakılmaksızın elle toplandığı için ek olarak % 2 işletme firesi kesilir. kütlü pamuğun tipi ne olursa olsun alım rutubetinin % 5 dir.ancak % 10 a kadar ek fire kesilmez, rutubet oranı % 10 nu geçmesi halinde % 2 ek fire kesilir.şif firesi alıcı ve satıcı arasında tespit edilir.

5

Çemen

çemen'de nakliye firesi %1, kantar farkı %1, depolama farkı %1 olmak üzere toplamda %3 fire ve zaiyat oranı vardır.

6

Fasulye

fasulye'de nakliye firesi %1, kantar farkı %1, depolama farkı %1 olmak üzere toplamda %3 fire ve zaiyat oranı vardır.

7

Fiğ

fiğ'de nakliye firesi %1, kantar farkı %1, depolama farkı %1 olmak üzere toplamda %3 fire ve zaiyat oranı vardır.

8

Kepek

kepek'e nakliye firesi %1, kantar farkı %0,5 , depolama farkı %3 olmak üzere toplamda %4,5 fire ve zaiyat oranı vardır.

9

Küspe

küspe'de nakliye firesi %1, kantar farkı %0,5 , depolama farkı %2 olmak üzere toplamda %3,5 fire ve zaiyat oranı vardır.

10

Mercimek

mercimek natürel nakliye firesi %1, kantar farkı %1, depolama farkı %1 olmak üzere toplamda %3 fire ve zaiyat oranı vardır.

11

Mısır

tarsus da üretimi yapılan mısır ürününün tüccarlar veya sanayicilerce satın alınmasında rutubet oranı % 15 olarak baz alınır. depolamada ve muhafazada % 1,5 fire kesilir( en fazla 6 ay muhafaza ve depolama yapılır),nakliye esnasında % 0,5 -1 fire veya zayiat ile kantarda % 0,5 fire verir. dane mısır en çok 2,5 – 3 n fire verir. tarsus da üretimi yapılan 2. ürün dane mısır tüccarlar veya sanayicilerce satın alınmasında rutubet oranı % 15 olarak baz alınır, kurutmada her rutubet için %1,167 fire kesilir.nakliye , kantar ve muhafaza fireleri 1. ürün dane mısırla aynıdır.

12

Nohut

nohut'a nakliye firesi %1, kantar farkı %1, depolama farkı %1 olmak üzere toplamda %3 fire ve zaiyat oranı vardır.

13

Soya Fasulyesi

tarsus da üretimi yapılan soya fasulyesinin tüccarlar veya sanayicilerce satın alınmasında rutubet oranı % 11- 12 olarak baz alınır. ürünün temizlenmiş, elenmiş, toprak vs. kirlerden arındırılmış hali ile depolanması veya muhafaza edilmesinde dahi binde 5 ile %1,2 fire kesilir (en fazla 3 ay depolama ve muhafaza yapılır), nakliye esnasında %1 fire veya zayiat ve kantarda % 0,5 fire verir.soya fasulyesi % 2,2 – 2,7 fire verir.tarsus da üretimi yapılan soya fasulyesinin rutubetli olarak tüccarlar veya sanayicilerce satın alınması halinde, doğal yollarla veya kurutma makinelerinde yapılan kurutmasında da her rutubet için ağırlığından % 1 fire kesilir.

14

Un

fabrikanın mübayaa ettiği buğdaydan % 6,75 analiz ve fire miktarına tekabül eden kısım düşülür. bulunan kg.'a % 1,5 tav payı ilave edilir.böylece elde edilen ağırlıktan % 24 kadarı kepek ve razmol olarak ayrılır.geriye kalan kısımdan ekstraaltı ve bonkalite gibi tali ürünler ayrılarak istenilen un tipi türk gıda kodeksi buğday unu tebliği'nde belirtilen kül nispet ayarlaması ile tip'lendirilerek piyasaya arz edilir. a) un depolama siloları ve depoları mevcut olup da imal ettiği unu uzun süre depolayan ve silolar arasında aktarma yapan firmalar için,aktarmalardaki aspirasyon ve rutubet kayıpları nedeniyle %2'ye kadar un firesi meydana gelebileceğine,b) imal edilen unun 25 veya 50 kg'lık çuvallara dolumu esnasında %05 ( binde beş ) oranında un firesi olabileceğine,c) unu küçük ambalajlar ( 1,2,4 ve 10 kg'lık ) halinde paketleyen ve büyük marketlere veren firmalarda,gerek dolum esnasındaki fireler,gerekse market raflarındaki rutubet kaybını telafi amacı ile paketlere fazla gramajda dolum yapılmasından ve marketlerde bozulan malın iadelerinden dolayı %4'e kadar fire verir.

15

Zeytin ve Zeytinyağı

tarsus da gemlik tipi, ayvalık tipi veya sarıkulak tipi dikimi yapılmış ve zeytin üretimi yapılan tesislerde üretilen yağlık zeytin danesinin oranları 100 kg zeytin için yağ oranı % 18-22 küspe pirina oranı % 35-40 kara su oranı % 38-45.zeytin yağının toptan alım ve satımlarında yabancı madde,sızmalar ve bulaşmalardan dolayı meydana gelen fire % 1'dir.genellikle ülkemizde natürel yemeklik zeytinyağı filtrasyonunda kullanılan filtrelerde kalan yabancı madde ve pamuğun emdiği natürel zeytinyağı dolayısıyla fire % 1'dir.zeytinyağının standartlarına uygun teneke ve şişelerde piyasaya arzı için ambalajlanmasında mevzuatta belirtilen miktardan fazla dolum yapılması, ambalaj kaplarının sızdırmaları, kutu dolumunda ve kapatmadaki aksaklıklar dolayısıyla fire %1'dir.imal edilmiş mukavva koli,bant,çember,etiket,plastik ve cam şişe vs. ambalaj malzemelerinin dolum ve piyasaya arzı halinde fire %1,5'tur. teneke kutularda % 1 ‘i fire ve % 0,5’i zayiattır.zeytin; 6 ayı geçmiş zeytin tanesi salamura en çok %20–25 fire verir.yağlık zeytin tanesi bir ayda % 10, müteakip aylarda % 15–20 en çok fire verir. mamul firesi(%) madde firesi(%) a-) salamura siyah zeytin muamele görmemiş siyah zeytin gemlik 12-14 6-8 ayvalık 10-12 6-8, muamele görmüş (kostikli) siyah zeytin ayvalık 12-14 4-6, gemlik - 4-6 b)salamura yeşil zeytin, sarı ulak 8-10 6-8,ayvalık 8-10 6-8