TARSUS TİCARET BORSASI ÖRF ADET VE TEAMÜLLERİ
    

        Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü’nün 13/10/2009 tarih ve 5304 sayılı yazılarında belirtildiği üzere Bakanlık Makamı 09/10/2009 tarih ve 2009/43 sayılı Onayı ile Borsamız Örf Adet ve Teamülleri bu tarihten itibaren uygun görülmüştür.

TARSUS TİCARET BORSASI
        Örf,adet, Teamülleri ve Esasları

Genel Dayanak : 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 2.nci maddesi
(Madde 2 - Kanunda aksine bir hüküm yoksa teamül, ticari örf ve adet olarak kabul edildiği tesbit edilmedikçe hükme esas olamaz. Şu kadar ki; irade beyanlarının tefsirinde teamüllerin dahi nazara alınması esası mahfuzdur.
Bir bölgeye veya bir ticaret şubesine mahsus olan ticari örf ve adetler umumi olanlara tercih olunur. İlgililer aynı bölgede bulunmadıkları takdirde, kanun veya mukavelede aksine hüküm olmadıkça, ifa yerindeki ticari örf ve adet tatbik olunur.
Tacir sıfatını haiz olmayanlar hakkında ticari örf ve adet, ancak onlar tarafından bilindiği veya bilinmesi gerektiği takdirde tatbik olunur.)


Özel Dayanak : 5174 Sayılı Kanunun 34.ncü maddesinin (g) bendi.
5174 sayılı Kanunun 34. maddesi (g) bendi uyarınca hazırlanan bu yönetmeliğin amacı Tarsus Ticaret Borsası’nda uygulanacak örf, adet ve teamülleri, esasları hakkındaki genel kaideleri belirtmektir.

        Ticaret Borsalarına dahil maddeler ve bu maddelerin alım veya satımlarının tescili hakkındaki yönetmelik hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla Tarsus Ticaret Borsası’nca çalışma alanında yapılan örf, adet ve teamüller ile esasların uygulamasıdır.

Madde 1-
Hububat veya bakliyatta fire denince rutubetten hasıl olan eksilme anlaşılır. Islanma neticesi filizlenmiş, kırılmış, derin çatlak oluşmuş veya bitlenmiş kısım hasar addedilir.
Madde 2-
Fasulye bir sene beklediği takdirde vereceği fire miktarı toplama ve muhafaza şartlarına bağlıdır.
Madde 3-
Tarsus ’da ambarlara dökme halinde veya çuvallı olarak konan Susam’ın üzerinden Haziran – Temmuz - Ağustos ayları geçerse beklemeden ötürü fire vereceğinden, bekleme firesi kesilmesi adettendir.
Madde 4-
Randıman esası üzerinden yapılan alım satımlarda satıcı eksiği tamamlamaya , alıcı fazlayı iade etmeğe mecburdur.
Madde 5-

 

Tarsus ’da tahin imalâthanelerinde üretimi yapılan tahin en fazla 20 kilogramlık tenekelerde brüt 20 kilogram gelecek şekilde tartılı ve ağızları kapaklıdır. Şayet alıcı, tartılı tenekeleri tekrar tartmak isterse tartı masrafını tartı neticesinde haksız çıkan taraf verir.
Madde 6-
Pamuklarda ve çiğitte meydana gelen bekleme firesi alıcıyı ilgilendirmez. Alıcı tartıp teslim aldığı miktar üzerinden bedelini verir.Pamuk çiğidi ambarlarda beklediği takdirde kaybettiği rutubet dolayısıyla; çiğit ağırlığında eksilme olur.Bu suretle beklemeden doğan fire alıcıyı ilgilendirmediği gibi fire kesilmesi de teamüldendir.Fason çırçır çekimlerinde elde edilen çiğidin ambarlarda bekleme süresi en fazla onbeş gündür.Fason çekim için işletmeye getirilen pamuk çiğidi bu süreden fazla ambarlarda bekletildiği takdirde, çiğitte beklemeden dolayı kaybettiği rutubet dolayısıyla ağırlığında eksilme olacağından fire kesilmesi adettendir.
Madde 7-
Pamuk kozası veya kütlü çekilmek üzere, emaneten veya satışa bekletilmek üzere çırçır fabrikalarında tahsis edilen ambarlara (müstahsil makbuzlu veya anlaşma şekli ne olursa olsun )döküldükten sonra başkasına satılsa bile o fabrikada veya fabrika sahibinin (alıcının) uygun gördüğü başka bir yerde nakliye ve hamaliyesi (fabrika sahibine) alıcıya ait olmak üzere çektirilmesi mecburidir.
Madde 8-
Pamuklarda mevsim rutubeti ileri sürülerek alıcı tarafından herhangi bir indirim uygulaması iddiası mevzuu olamaz.Ancak, kütlü pamuk hasadında hasat edilen kütlünün mevsim itibarı, çiğ durumu ve yağmur yemiş durumu göz önüne alınarak hasadı yapılmış kütlülerde rutubet oranı Pamukların Kontrolüne Dair Tüzük de belirtilen Preseli Pamuk Rutubet oranını aşacak şekilde ise (mahlıç pamukta aranan kalite ve özellik kriterlerini bozacak şekilde bir kütlü hasadı varsa) alıcı tarafından rutubet ileri sürülerek bir indirim uygulaması ve pamuğun kuru ağırlığı esas tutularak hesap edilmesi teamüldendir.Tarsus da pamuk sezonu 31 Ağustos ‘da başlar gelen senenin 1 Temmuzda biter.
Alıcı ve satıcı arasında satın alma işlemlerinin daha sağlıklı bir şekilde yürütülmesini teminen alıcı ve satıcıların alım yerine getireceği kütlü pamuktan numuneci tarafından harar adedinin % 10 ‘nu oranında usulüne uygun olarak numune alınması esastır.
Madde 9-
Kütlü pamuk satın almasında St.1Byz., 1 Byz., 2 Byz., 2 Hb. Ve 3 Hb. Tipindeki kütlü pamukların randımanı alınması esastır.
Kütlü pamuğun tipi ne olursa olsun % 5 rutubet normal sayılıp St.1Byz., St. 1HB., St.2 Byz., St.2 Hb. St. 3 Hb ve diğer düşük kaliteli kütlü pamuklarda rutubet oranının % 10 dan fazla olması halinde fire kesilmesi teamüldendir.
Kütlü rutubet oranı tespitinde rutubet ölçme cihazı kullanılır. St. 4 Hb. Ve daha düşük tiplerdeki kütlü pamukların randımanı aranmaz.
Randıman hesabın da en az 1 kğ hassas terazide tartılan kütlü pamuk içerisinde bulunan şif, çöp, toprak, jüt vs. temizlendikten sonra tartılmadan randıman makinesinde çekilerek veya elle iyice ayıklandıktan sonra kütlü pamuktan elde edilen mahlıç pamuk 1 kğ kütlü pamuk hesabı ile randımanı hesabı esastır.

 

 

        Kütlü pamuk alımlarında rutubet , çepel, .şif ve toprak firesi kesilmesinde hassasiyet gösterilmesi ve tarafların itirazı halinde , elde edilen mahlıç pamuk ve çiğit kiloları toplanarak numune kütlü miktarından çıkartılmak suretiyle çepel , şif ve toprak fire miktarları tespit edilmesi esastır.
Madde 10-
Alıcı yağmurlu ve rutubetli havalarda malı tartmak istemeyebilir.Bu durumda uygun hava koşularında tartılmak üzere mal depoya konur. Doğan fireden alıcı mesul değildir.Çırçırlanmak üzere çırçır fabrikalarına konulan kütlünün fabrikalar tarafından tartılarak teslim alınması ve mukabilinde tesellüm makbuzu verilmesi teamül gereğidir.
Madde 11-
Şifleme makinesinden geçmeden işlenen kütlülerden elde edilen çiğitlerin elenmesinde veya şifleme makinesinden geçirilerek işlenen kütlüler için ilave fire uygulanması adettendir. Sellektörden geçirme esnasında meydana gelen fireden, çiğidin üzerinde bulunan toz, toprak, kav v.s. yabancı madde zayiatı anlaşılır.Borsamızın faaliyet bölgesinde kuşbaşı ve linter satışlarının daralı olarak yapılması teamüldendir.Preseli pamukların ihtiva ettiği rutubet nispetinden, depolama şekli, depolama süresi ile hava şartları ihtiva edilen rutubeti etkileyeceğinden, dolayısıyla fire vereceğinden fire kesilmesi teamüldendir.
Madde 12-
Çırçır fabrikalarının alacakları çekme ücreti pamuğa göre, ihtilaf durumunda ise Borsa Meclisince hazırlanan işletme hesap cetveli kaidelerine göre hesaplanması teamüldendir.
Madde 13-
Koçan mucibi pamuk satın alan kimse bu pamuğu çırçır ve prese fabrikasından kaldırmak için koçanın arkasında yazılı çekme ücreti veya prese ücreti ve mal sahibinin fabrikaya borçlu olduğu diğer paraları ödedikten sonra pamuğu kaldırması teamül icabıdır.
Madde 14-
Bir ihtilaf , hakem veya mahkeme marifetiyle halledildiği takdirde borsa ücreti ile ajan ve simsar ücreti mahkeme veya hakem kararıyla tayin edilen taraftan alınır. Tarafların müşterek müracaatıyla muamele fesh edildiği takdirde borsa ajan ve simsarının ücreti Borsa hakem heyeti kararı ile haksız çıkan taraftan tahsil edilir.
Madde 15-
Çırçır ve prese fabrikalarının, fabrikalarına kütlü döken mal sahiplerine verdikleri tesellüm makbuzlarının, kütlünün çırçırlaşması esnasında meydana gelen pamuk ve çiğit tasnifi sırasında kütlü için ayrı , çiğit için ayrı ve preseli pamuk için ayrı tesellüm makbuzları hazırlanır.
Mal sahibi bu makbuzların teslimini müteakip malını çiğit ve preseli pamuk olarak istemesi halinde fabrikaya kütlü tesellüm makbuzlarını geri iade etmesi , çiğit ve pamuk tesellüm makbuzlarının ise istenmemesi teamüldendir.
Madde 16-
Pamuk çekildikten sonra bir ay zarfında kaldırılmadığı takdirde, çırçır fabrikası sahibi çekme ücretini istemek ve tahsili yoluna gitme hakkına maliktir.Ayrıca malın deposunda yer işgal eylemesinden ötürü( malın depoda kaldığı günleri için) bir bedel istemesi de teamüldendir.
Depolama süresi en fazla üç aydır.Eğer özel bir anlaşma yoksa, Üç ayın sonunda çırçırlayan işletme malı kendi hesabında değerlendirebilir.Satıcıya da bu değerlendirme üzerinden rayiç bedelin altında kalmamak üzere ödeme yapar.Satıcı bu durumda rayiç fiyatlar altında olmadığına kanaat getirdiği bu bedeli kabul etmek durumundadır.Rayiç bedel Borsa veya Çukobirlik fiyatıdır. Çukobirlik fiyatında baz kütlünün rolergin veya sawcın makinelerinde çırçırlanma durumuna bağlıdır.
Borsamız çalışma bölgesi dairesinde preselenmiş pamuklar için onları işleyen fabrikalar tarafından verilen tesellüm makbuzları ile bir miktar çiğidi temsilen bunun muhafaza edilmekte olduğu fabrikalar tarafından verilen çiğit makbuzlarının tesliminin ardından , borsamızca alınan örf adet ve teamül kararlarına alım satımın bölge dahili ve haricinde devam etmesi durumunda harici alıcılar da alınan örf adet ve teamül kaidelerine uymak zorundadır.
Madde 17-
Borsamızda tescil işlemi yapılan pamuk ve çiğit alım-satımlarında satıcı,sattığı pamuğun veya çiğidin tamamının intikalini yaptığını taahhüt ve beyan eder.Borsamızda meydana gelen pamuk ve çiğit alım satımlarında satıcı, sattığı pamuğun veya çiğidin mülkiyetinin intikaline müteakip zuhur eden bir durum veya doğan bir hak sebebiyle alıcı tarafından kısmen veya tamamen preselenmiş pamuğun ve çiğidin tevdi edilmiş olduğu fabrikadan alınamamasından mesul değildir. Meğerki bu durum veya hak satıcı tarafından bilinerek gizlenmiş veya betahsis tekeffül (borçlu şartlar mucibince sattığı malın ayıplı olması ve 3. kişi tarafından zapt edilmesine karşı mesuldür.Alacaklı bu durumlarda ayıba veya zapta karşı tekeffül hükümlerine başvurabilir.)edilmiş olsun. Pamuğun ve çiğidin tevdi edilmiş olduğu fabrika alıcıya karşı ancak satıcıya karşı haiz olduğu ayni bir hakka ( Rehin v.s. gibi ) istinaden pamuğu tesliminden imtina edebilir.
Madde 18-
Tarsus Ticaret Borsası’nın komisyoncusu , ajan ve simsar ücret tarifesine göre % 0,5 nispetindeki aracılık ettikleri işlemlerden alacakları ücreti alıcı verir.
Madde 19-PAMUK YAĞI ve KÜSPE
1-Pamuk yağı satışları imal olundukları fabrikalarda cereyan eder.
2-Pamuk yağının asgari vasıfları gıda nizamnamesindeki asgari vasıflara uyması lazımdır.
3-Yağ satışlarında satılan malın miktar itibariyle tamamının teslimi şarttır.
4-Pamuk yağı alıcıları satın aldıkları yağların evsafına karşı itirazları varsa bu itirazlarını teslim tesellümden itibaren 48 saat zarfında yapmalıdır.İtirazları borsa kanalıyla yapılır.
Pamuk küspesinin tarifi : Pamuk küspesi pamuk çekirdeği bademinin yağı alındıktan sonra geriye kalacak tortusundan ibarettir.Küspe plaka veya yaprak halinde bulunur.
1-Küspe satışları imal oldukları fabrikalarda yapılır.
2-Hazır veya vadeli küspe alım satımlarından teslim veya tesellüm şartları taraflar arasındaki anlaşmaya bağlıdır.
3-Küspe satışları dökme veya çuvallı olarak yapılır.Çuvalların darası tenzil olunur.Çuval bedeli anlaşmaya bağlıdır.
4-Küspe satışlarında tartı satıcının deposunda yapılır.
Madde 20-
Hububat alım-satımlarında hububat firesi; kantar farkı, sevk firesi ve depo muhafazasında süreye bağlı olarak rutubet kaybından meydana gelen tartı (fire) azalmasıdır.
   1- Buğday, Un ve Kepeğinin;
Tarsus da üretimi yapılan buğday ürününün tacirlerce satın alınmasında rutubet oranına göre fire kesilmesi teamüldendir.
   2-UN İmalatında
Depo firesinin; muhafaza şartlarına bağlı olarak (-,+) eksik veya fazla olabileceği teamüldendir.
a) Un depolama siloları ve depoları mevcut olup da imal ettiği unu uzun süre depolayan ve silolar arasında aktarma yapan firmalar için,aktarmalardaki aspirasyon ve rutubet kayıpları nedeniyle un firesi meydana gelebilir.
b) İmal edilen unun 25 veya 50 kg'lık çuvallara dolumu esnasında (+;-) un firesi olabilir.
   3-Mısırın ;
Tarsus da üretimi yapılan Mısır ürününün tacirlerce satın alınmasında rutubet oranına göre fire kesilmesi teamüldendir.
   4-Soya Ürünü için,
Tarsus da üretimi yapılan soya ürününün tacirlerce satın alınmasında rutubet oranına göre fire kesilmesi teamüldendir.
Soya ürününün temizlenmiş, elenmiş , toprak ve benzeri yabancı maddelerden ayıklanmış olarak ayrılması halinde dahi fire vereceği sebebiyle alım ve satımında fire kesilmesi teamüldendir.
Madde 21-
Buğday, Mısır ve Soya fasulyesinde oluşan bekleme firesi alıcıyı ilgilendirmez. Alıcı tartıp teslim aldığı miktar üzerinden bedelini verir.
Madde 22-
Alıcı ve satıcının borsamız çalışma alanı içinde bulunmaları halinde, tescil yükümlülüğü alıcı tarafından yerine getirilir . İşlem alıcı tarafından tescil ettirilerek tescil ücreti ödenir.
Madde 23-
Buğday, Mısır ve Soya fasulyesinde , emaneten veya satışa bekletilmek üzere alıcı fabrikalarında veya ambarlarında tahsis edilen depolara (müstahsil makbuzlu veya anlaşma şekli ne olursa olsun) döküldükten sonra başkasına satılsa bile o fabrika sahibi veya alıcı, ambarında istif (depo ) ettiği mahsule depolama süresince bir bedel istemesi teamüldendir.
Madde 24-
Alım satımlarda fiyatların malın brüt bedeli üzerinden belirlenmesi esastır.
Madde 25-
Koçan mucibi Mısır ve Soya fasulyesini satın alan kimse bu Mısır ve Soya fasulyesini fabrikasından veya ambarından kaldırmak için koçanın arkasında yazılı kurutma ücreti veya depolama ücreti ve mal sahibinin fabrikaya borçlu olduğu diğer paraları ödedikten sonra Mısır ve Soya fasulyesini kaldırması teamül icabıdır.
Madde 26-
Buğday, Mısır ve Soya fasulyesi satıldıktan sonra bir ay zarfında kaldırılmadığı takdirde, fabrika sahibi veya tüccar varsa kurutma ve depolama ücretini istemek ve tahsiline teşebbüs eylemek hakkına maliktir.Ayrıca malın depoda kaldığı günleri için bir bedel istemesi de teamüldendir.Eğer özel bir anlaşma yoksa, sezon sonunda, işletme malı kendi hesabında değerlendirebilir.Satıcıya da bu değerlendirme üzerinden rayiç bedelin altında kalmamak üzere ödeme yapar.Satıcı bu durumda rayiç fiyatlar altında olmadığına kanaat getirdiği bu bedeli kabul etmek durumundadır.Rayiç bedel piyasa fiyatıdır.
Madde 27-
Alıcı ve satıcı arasında satın alma işlemlerinin daha sağlıklı bir şekilde yürütülmesini teminen alıcı ve satıcıların alım yerine getireceği hububatlardan numuneci tarafından getirilen malın nispetini tayin edecek kadar miktarı oranında usulüne uygun olarak numune alınması esastır.Numunenin sağlığı malın tamamınadır.
Madde 28-
% 15’den %40 Rutubete kadar alınan Mısırın, kurutma tesislerinde rutubetinin %15’e düşürülmesi sonucu, % 15 üzerindeki her 1 rutubet farkı için (ağırlığından kaybedeceğinden) fire kesilmesi teamüldendir.
Madde 29-
Soya Fasulyesinden Yağlı Soya Küspesi (Full Fat) üretimi esnasında meydana gelebilecek fire nispeti, Soya fasulyesinde normâl rutubetin % 12, soyadan elde edilen (Full Fat) küspedeki rutubetin ise % 6 olabileceği cihetle, empürte ve işletme kaybı ile birlikte fire kesilmesi teamüldendir.
Madde 30-
Zeytin presleme tesislerine yağı için getirilen zeytinin yağının istenmesinde yağın ham olarak verilmesi adettendir. ( Zeytinden preslenme suretiyle elde edilen yağ, ham yağ’dır)
Madde 31-
Tarsus da üretilen ayçiçeği ürününün tacirlerce satın alınmasında rutubet oranına göre fire kesilmesi teamüldendir. Hasat edildikten sonra her şartta indir bindir de fire vereceğinden fire kesilmesi teamüldendir.
Madde 32-
Tacire getirilen Kütlü pamuk, mısır, buğday, soya , ayçiçeği ile diğer toprak mahsulleri alımları ve depolanmalarında ürünün üretici tarafından her ne maksatla olursa olsun tacire tesliminde, teslimle ilgili taşıma , nakliye ve benzeri bedeller ile teslim edilen ürünle ilgili olarak hamaliye (indirme – bindirme ücreti) bedelinin üreticiye ait olması esastır.Ayrıca ,Ürünlerin muhafazası esnasında sigorta bedelinin üreticiye ait olması esası ile sigorta ettirilmesi şarttır.
Madde 33-
Tescil anından itibaren malın sigorta hukuku alıcıya intikal eder.
Madde 34-
Yukarıda (33) madde halinde zikredilen hususlar Borsamızca örf adet teamül ve esasları olarak kabul edilmiştir.
Madde 35-
YÜRÜRLÜK

Bu Teamül kararları Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın onayını izleyen ayın ilk gününden itibaren Tarsus Ticaret Borsası’nca yürürlüğe girer. Hali hazırda doğabilecek ve oluşacak veya değişiklik meydana gelebilecek hallerde yineleme ve yenilenme hükümlerini Borsa Meclisi yürütür ve örf adet defterine yazar.
Madde 36-
İşbu Teamül kararları Tarsus Ticaret Borsası Meclisi’nin 30/09/2009 tarih ve 10 sayılı toplantısının 54/3 sayılı Kararında tetkik ve müzakere edilerek kabul edilmiş ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının 09/10/2009 Tarih ve 2009 / 43 sayılı onayı ile yürürlüğe girmiştir. 

 

 

 

 

 

TARSUS TİCARET BORSASI

Alım Satım Özel Yönetmeliği

AMAÇ :

Madde 1- 5174 sayılı Kanunun 48. maddesi ve İç Yönergemizin 60 ıncı maddessi uyarınca hazırlanan bu yönetmeliğin amacı Tarsus Ticaret Borsası’nda uygulanacak alım satım muamelelerinin nasıl yapılacağını, usullerini, çeşitlerini, şekilleri ile teslim tesellüm ve tediye esasları hakkındaki genel kaideleri belirtmektir.

Tarsus Ticaret Borsasında yapılacak alım satımlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

 

DEYİMLER:

Madde 2- Bu yönetmelikte geçen “Borsa” deyimi,  Tarsus Ticaret Borsası’nı

“Birlik “deyimi, Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğini

“Bakanlık “ deyimi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’nı,

“Kanun” deyimi 01.06.2004 tarihli 5174 sayılı T.O.B.B. kanununu ifade eder.

 

KAPSAM:

Madde 3- Ticaret Borsalarına dâhil maddeler ve bu maddelerin alım veya satımlarının tescili hakkındaki yönetmelik hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla Tarsus Ticaret Borsası’nda yapılacak alım ve satımlarda bu yönetmelik hükümleri uygulanır.

 

BORSAYA DÂHİL MADDELER VE EN AZ MİKTARLAR:

Madde 4- Borsaya dâhil edilmiş bulunan maddeler ve bunların borsada muamele görecek en az miktarları ile yeterli arz ve talebi bulunan, dayanıklı ve stoklanabilir nitelikteki misli mallar, numune veya tipler üzerinden toptan alınıp satılır. Tipi tespit edilmemiş olan mallarla misliyattan olup yerel ihtiyaçları karşılayan maddeler ile canlı veya kesilmiş hayvanlar da borsaya tâbi maddeler arasındadır. Standardizasyonu yapılmış veya tipi numunesi belli canlı veya kesilmiş hayvan ve ürünleri, su ürünleri, kanatlı uçabilen veya karada yaşayanlar ve ürünleri, kümes hayvanları ve ürünleri, süt ve süt ürünlerinin tamamı, orman ürünlerinin tamamı, özel maksatlı ürünler (kakao ve mamulleri).Ayrıca ,Toprakta veya kültürel olarak üretilen toptancı hal, Pazar yerine giren(yaş sebze, meyve dâhil) tüm ürünler Borsa da işlem görebilir.

 

Ayrıca borsa yönetim kurulu teklifi ve meclisin onayı ile Muhteviyatını koruyan ama şekil, tat, nicelik ve sunumu farklılaşan maddelerin tek madde olarak tespit edilerek ve en az miktarı belirlenerek borsa kotasyonunda işleme tabi tutulabilir. Bakanlık tarafından yayınlanmış kotasyon maddeleri dâhilinde borsa Meclisi tarafından ilân edilir.

 

ALIM SATIM YERİ:

Madde 5 – Borsaya dâhil edilmiş bulunan maddelerin asgari miktarları ve bunlar üzerindeki miktarların çalışma alanı içindeki her türlü alım veya satımları borsada veya (borsa yeri) olarak kabûl olunan mahallerde yapılır. Borsa çalışma alanı içinde borsaya tâbi maddelerin en az miktarlarının üzerinde kalan miktarlarının alım ve satımının, belirlenen borsa yerinin dışında yapılması yasaktır.

 

 

Borsa çalışma alanı İlçe sınırları, borsa veya (borsa yeri) olarak kabûl olunan mahallerde Borsa yeridir.Ancak Borsa yönetim kurulu teklifi ile Bu maddelerin, en geç muamele yapıldığı günü takip eden otuz gün içinde borsaya tescil ettirilmesi şartı ile borsanın kotasyonunda yer alacak veya almayacak ürünleri ve borsaya tâbi maddelerin en az alım satım miktarlarını değiştirmeye,  borsa yerinin dışında alınıp satılmasına meclisçe önceden karar verilebilir.

 

İSTİSNA:

Madde 6- Arttırma, Eksiltme ve İhale Kanunu’na tabi daire ve müesseselerin,     borsa içinde alınıp satılması mecburi olan maddeler üzerindeki alım ve satımları, yetkili mercilerce tayin edilen mahallerde yapılabilir. Ancak bu gibi daire veya müesseselerin alıcı veya satıcıları, arttırma veya eksiltmenin ihalesine ait mukavelenin ita âmiri tarafından imza edilerek tamamlanmasından sonra muameleyi derhal Borsaya tescil ettirmek zorundadırlar.

 

Borsaya tâbi maddelerle ilgili alivre ve vadeli alım satım işlemlerine ilişkin tip sözleşmeler ticaret borsalarınca hazırlanır. Buna göre düzenlenecek sözleşmeler ticaret borsalarına tescil ettirilir. Bu Kanun hükümlerine tâbi olarak düzenlenen sözleşme, ürün senedi ve benzeri belgeler, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu uyarınca düzenlenen vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri gibi değerlendirilmez.

 

Madde 7- Borsaya dâhil edilen maddelerden, Borsalarca gösterilen yerlerde yapılan işlemler aynı gün, borsa dışında alınıp satılmasına müsaade edilen maddelere ait işlemler en geç otuz gün içinde tescil ettirilir. Geçerli bir neden olmaksızın belirtilen sürelerde tescil zorunluluğunun yerine getirilmemesi durumunda, tescil ücreti yüzde elli fazlasıyla tahsil olunur.

 

TESCİL:

Madde 8- Gerek Borsa içinde, gerekse muameleyi takip eden ilk iş gününde tescil ettirmek şartıyla borsa dışında yapılan alım satımların ilgili kanun ve yönetmeliklerde “Borsa İşlemlerinin Tescili” nde belirtilen tiplere ve esaslara göre tescili mecburidir.

 

Ancak, Borsaya tâbi olmamakla birlikte yeterli arz ve talebi bulunan, misli nitelikte tarımsal ürünlerin alım satım işlemleri, alıcı veya satıcının talebine bağlı olarak borsada tescil edilebilir.

 

TESCİL SORUMLULUĞU:

Madde 9- Tescil işlemleri, alım satım şekli çeşidi ve usulü ne olursa olsun 5174 sayılı kanunun 46.maddesine ve Bakanlık Makamlarının 25/06/2009 tarih ve 3519 sayılı genelgelerindeki görüşlerine göre yapılır. Borsa içinde veya dışında yapılan alım veya satımların tescillerinden taraflar müştereken sorumludurlar. Borsa üyelerinin faturalı satışlarını içeren söz konusu işlemleri de  Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü’nün 24 Haziran 2005 tarih ve 4626 sayılı yazısı gereği, Borsa İç Muameleler gibi değerlendirilmesi gereken  Borsa Dışı  Muameleler dir.

Sözkonusu muamelelerde tescil yükümlülüğü, Borsa üyelerine ait olup, tescil ücretini de ödemekle mükelleflerdir.

 

Borsaya tabi maddelerin tamamının tescili şarttır. Borsa üyelerinin tamamı devreden, stokta tutulan borsaya dair maddelerin cins ve miktarlarını Borsaya bildirmeğe mecburdurlar.

Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidirler. Bu amaçla Yönetim Kurulunun teklifi Meclis kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler.

 

 

TESCİL ÜCRETİ

Madde 10-  Tescil ücretinin oranı, malın alım satım değeri üzerinden azamî binde ikidir ve bu oranı borsa meclisi belirler. Ürün senedi tescil ücreti oranı ise alım satım değeri üzerinden en çok onbinde beştir. Borsa iç ve dışı muamelelerde, tescil ücretinin peşin ödenmesi esastır. Satış salonunda satışa konu olan ürünün    aynı   gün içerisinde satışı,  teslimi  ve  ürün  bedelinin  aynı  gün  içerisinde (mesai saati bitimine kadar) ödenmesi esastır.İhracatın tescilinden ücret alınmaz.

TESCİL ÜCRETİNİN İADE EDİLECEĞİ HALLER:

Madde 11- Borsaca peşin olarak alınan tescil ücretinin aşağıdaki hallerde geri iadesi mümkündür.

a)      Muamelenin tescil edildiği gün saat 16.00’dan başlamak üzere 24 saat  (İki iş günü) zarfında tarafların mutabakatıyla iptal edilen muamelelere ait tescil ücretleri,

b)      Şarta bağlı olan alım satımlarda şartların tahakkuk etmemesi halinde tamamı, kısmen tahakkuk etmesi halinde, etmeyen kısma ait olan tescil ücreti,

 

ALIM SATIMIN TASHİHİ: (DÜZELTİLMESİ)

Madde 12- Tescil edilmiş bulunan alım satımların tarafların yazılı müşterek müracaatları, Genel Sekreterlik kararı ile tashihi mümkündür. Tashihin bedele tesir etmesi halinde tescil ücretinde husule gelecek azalma ilgiliye iade edilmez, artış ise ayrıca tahsil olunur.

BORSADA İŞ YAPANLAR:

Madde 13- Borsa satış salonunda, yalnız, kayıtlı olanların kendileri, borsa komisyoncusu, ajan ve simsarları alım satım,  kayıtlı olmayan müstahsil ve amiller ise satım yapabilirler.

 

ZİYARETÇİ VE YARDIMCILAR:

Madde 14- Borsa muamele salonuna muamele saatlerinde yalnız, borsada alım satım yapabilecek olanlarla ve borsa görevlileri girebilirler. Bunlar dışında kalanların (Ziyaretçi ve borsada iş yapanların yardımcılarının) satış süresince salona girebilmeleri için Borsa Genel Sekreterliğinden izin almaları şarttır.

 

GİRİŞ KARTI:

Madde 15- Borsa satış salonuna girebilecek olanlara Borsa Genel Sekreterliğince özel bir kart verilir. Borsadaki kayıtlarına istinaden üyelere üye kartı, müstahsil ve amirlere ise, bu sıfatlarını kanıtlamak şartıyla, müstahsil kartları, ziyaretçilere de ziyaretçi kartı verilir.

 

BORSA SALONUNA GİRİŞ:

Madde 16- Borsa muamelelerinin başlamasından önce salona girilmesi, kapanışından sonra da salonun terk edilmesi esastır.

 

SALON DİSİPLİNİ ve UYULMASI ZORUNLU KURALLAR:

Madde 17- Borsa’da ve satış salonunda ;

 1:Borsa   satış    salonunda     ürününü   satan   üretici   veya tacir, aynı gün ürününü  alıcı   deposuna   teslim   etmek  zorundadır. Alıcıda, satın aldığı  ürünleri  aynı gün teslim almak ve ürün bedelini peşin ödemek zorundadır.

2:Borsada   satışı    gerçekleşen  alıcısı belirli ve tescili yapılan ürün, başka bir alıcı  tarafından,   her   ne   şartta   ve   yerde    olursa    olsun  satın alınamaz. Satın alma amaçlı fiil ve harekette bulunamaz.

 3: Borsa satış salonunda, her üye sadece kendi nam ve hesabına alım yapabilir. Herhangi bir şekilde başka bir firma adına alım ve satım yaptığı tespit edilen firma hakkında Disiplin Kurulu Yönetmeliği hükümlerine göre işlem yürütülür.

 Ancak, İlçe sınırları dışında bulunan borsa üyesinin, yazılı talebi ve Yönetim Kurulunca onaylanması kaydı ile yetki verilen borsa üyesi, borsa satış salonunda o firma adına alım-satım yapabilir.

 4: Borsaya    satılmak    amacıyla     getirilen     ürün   ,   sırası  içerisinde, çevresinde,   borsa civarında ve ürünlerin park edildiği araçlarının bekletildiği  araç  park yeri   içerisinde,  borsa   binasının   önünde,   alıcı  ve  satıcıların veya  temsilcilerin   alım – satım yapmaları veya alım-satıma teşebbüs etmeleri yasaktır.

 5: Alıcılar  ve  satıcılar,   Borsa    satış     salonu     içerisinde    kendilerine tahsis  edilen  yerlerde otururlar.  Gerek  alıcılar  ve  gerekse   satıcılar,  borsa   görevlilerinin   uyarmalarına   gerek  kalmaksızın   ölçülü  hareket  etmek,   gereksiz   yüksek   sesli   konuşmalardan     kaçınmak,   kabuklu  kuruyemiş   yememek,  sigara     içmemek,   satış    masalarında    gazete  okumamak   gibi   kurallara   uymak  ve  bir  kamu  kurumu çatısı altındaki ciddiyetle    bağdaşmayacak    söz    tavır    ve   hareketlerden  kaçınmak zorundadırlar.

 6: Borsa    üyeleri,   ajan,   komisyoncu,    simsar    ve    üye   temsilcileri,    kılık-kıyafetlerine, dış   görünümlerine,   saç   ve  sakal  traşlarına azami  dikkat etmek zorundadırlar.

7: Satıcı, Satışa getirdiği ürün için biçtiği en az fiyatı numuneyi getirdiği vakitte Genel Sekretere bildirir.  

8:Borsamız Örf Adet ve Esasları gereği; Borsa satış salonuna getirilen ürünleri temsil eden numuneler, Borsa laboratuarında TSE/ISO standartlara uygun cihazlarda Borsa görevlisi tarafından analizleri yapılır. Ürünü temsil eden numune dışında o ürüne ait dışarıda yaptırılan analizlerin geçerliliği yoktur.

Yukarıda bahsi geçen, “1”, “2”3” ve “4.” Maddelerde belirtilen  kurallara riayet edilmediği takdirde, Genel Sekreterlikçe tutanak veya rapor düzenlenerek Borsa Yönetim Kuruluna tevdi edilir. İlgililer hakkında,  disiplin ve para cezalarını düzenleyen yönetmelik hükümleri  uygulanır.

 “5”, “6” ve “7.” maddelerde belirtilen, genellikle satış salonu adabı ve alım-satım işlemlerini aksatıcı davranışlara karşı, görevliler tarafından yapılacak ve ikaz ve ihtarlara riayet etmeyenler salondan çıkarılır. Bu hareketi tekrarlayanlar veya riayet etmeyenler, borsada iş yapmağa yetkili kimselerden ise, haklarında 5174 sayılı Kanunun 86 ıncı maddesi ve ilgili yönetmelik hükümleri gereğince işlem yapılır. Ziyaretçi veya üye olmayanlar Borsa’dan ve Borsa satış salonundan dışarı çıkarılırlar.

 

BORSANIN AÇIK OLDUĞU GÜNLER İLE ALIM SATIM GÜN VE SAATİ:

Madde 18- Borsa yeri, borsa satış salonu ve borsa yeri olarak kabûl edilen mahallerin alım-satıma açık olduğu günler ve bu günlerde yapılacak muamelelerin açılış ve kapanış saatleri borsa Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

 

SATIŞ SIRASI:

Madde 19- Borsa salonunda ve borsa yeri olarak kabûl olunan diğer mahallerde, maddelerin hangi sıraya göre satışa arz edileceği borsa Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

 

SATIŞ SAATİ VE SIRASINDA DEĞİŞİKLİK:

Madde 20- Borsada muamelelerin açılış ve kapanış saatleri ile maddelerin satışa arz sıraları, mevsimlere göre ve gerektiğinde Borsa Yönetim Kurulu’nca her zaman değiştirilebilir.

             Bu nevi değişiklikler uygun görülecek araçlarla ilgililere duyurulur, ayrıca Borsa binası girişi ile Borsa yerine asılmak suretiyle ilân olunur.

 

ALIM SATIM USULLERİ, ÇEŞİTLERİ VE ŞEKİLLERİ

 

BORSA SALONUNDA ALIM SATIM

Madde 21- Borsa muamele salonunda alım satımlar:

a)      Açık artırma (müzayede) veya                            

b)      Karşılıklı anlaşma (pazarlık) usullerinden biri ile yapılır.

 

 Borsaya dâhil maddelerin hangilerinde hangi usûlün uygulanacağı borsa Yönetim Kurulunca belirlenir.

 

İSTİSNA

Madde 22- Borsa salonunda alım veya satım yapmak isteyen Arttırma, Eksiltme ve İhale Kanununa tabî daire ve müesseseler, anılan Kanun hükümleri dâhilinde muamele yapabilirler.

 

AÇIK ARTIRMA

           Madde 23- Açık artırma ile satış, borsa memuru veya borsaca görevlendirilecek kişi vasıtasıyla yapılır.

 

           KARŞILIKLI ANLAŞMA

            Madde 24- Karşılıklı anlaşma ile yapılacak alım satımlarda taraflar anlaşmayı bizzat yapabilecekleri gibi ajan ve simsar aracılığı ile de yapabilirler.

 

ALIM SATIM ÇEŞİTLERİ

Madde 25- Borsadaki alım satımlar, malın teslim ve tesellüm ile bedelin tediyesi şartları bakımından,

a.       Hazır muameleler,

b.      Vadeli muameleler,

c.       Avanslı muameleler,

d.      Özel şartlı muameleler, olmak üzere 4 çeşittir.

HAZIR MUAMELELER

Madde 26- Hazır muameleler, hazır mal üzerine bedelin peşin tediye edilmesi suretiyle yapılan alım satımlardır.

            İki şekilde olur,

a)            Akdin yapıldığı gün anı malın teslim, tesellüm ve bedelin tediyesini icabettiren alım satımlar,

 

b)           Akdin yapıldığı günü takip eden gün akşamına kadar malın teslim ve tesellümü ile bedelin tediyesini icabettiren alım satımlar,

Hazır mal satışlarında beyannamede yazılı miktarın aynen teslimi gerekir. Malın eksik veya fazla çıkması hallerinde alıcı malı eksik veya fazla olan miktar üzerinden bedelini öder.

 

VADELİ MUAMELELER

Madde 27- Vadeli muameleler, malın teslim ve tesellümü ile bedelin tediyesini akdin yapıldığı tarihten belirli bir süre sonraya bırakan alım satımlardır.

Akid, alınıp satılan malın istihsalinden önce yapılmış ise, bu nevi vadeli muameleye (Alivre muamele) denir. Alivre sözleşmeler, Türk Ticaret Kanunun unda belirtilen cirosu kabil olan diğer senetler gibi ciro edilebilir.

 

Alivre sözleşmeler ile lisanslı depolarca düzenlenen kıymetli evrak hükmündeki ürün senetleri ve ürünü temsil eden benzer senetlerin alım satımı ve rehni gibi işlemlerin kota edilerek ilgili ürün senedinin ve alivre sözleşmelerin alınıp satıldığı bir ürün ihtisas borsası faaliyette bulunmuyorsa bunlar teknik, kurumsal ve malî alt yapısının yeterliliği tespit edilen ve Bakanlıktan izin alan ticaret borsalarında işlem görür. Borsada tescil gerçekleşmedikçe ürün mülkiyeti başkasına devredilemez.

 

AVANSLI MUAMELELER

Madde 28- Avanslı muameleler, akdin yapıldığı tarihte bedelin bir kısmının veya tamamının peşin ödenmesini malın ise belirlenen bir süre sonra teslim ve tesellümünü icap ettiren alım satımlardır. Avanslı muameleler, verilen avansın nispetine göre isimlendirilir. %10 avanslı, %60 avanslı veya %100 avanslı gibi,

 

ÖZEL ŞARTLI MUAMELELER

Madde 29- Malın teslim ve tesellümü ile bedelinin tediyesi hususunda yukarıdaki muameleler ve şartlar dışında veya ilâve şartlarla yapılan alım satımlar özel şartlı muamelelerdir.

 

ALIM SATIM ŞEKİLLERİ

Madde 30- Borsada ve borsa muamele salonundaki alım satımlar:

a.                  Numune üzerine veya Beyan suretiyle,                   

b.                  Tip tayini suretiyle,

c.                  Kalite tayini suretiyle,

d.                  Tamamının teşhiri suretiyle,

 

MADDELERE GÖRE ALIM SATIM USULÜ:   

Madde 31- Borsa muamele salonunda alınıp satılması mecburi olan maddelerin hangi şekilde muamele göreceği borsa Yönetim Kurulunca belirlenir.

 

SEMBOLİK SATIŞLAR:

Madde 32- Sembolik satışlar, müstahsil veya yetiştiriciyi, daha üstün kalitede veya daha erken mahsul yetiştirmeye teşvik etmek gayesiyle borsada özel bir tarzda yapılan ve gün fiyatı dışında tutulan muamelelerdir.

NUMUNE ÜZERİNE YAPILACAK ALIM SATIMLAR

 

Numune Tutulması (alınması):

Madde 33- Numune, satış usulü ne olursa olsun, otomatik sonda ile homojen bir şekilde görevli personel tarafından alınır veya ürünün tamamını mukayese edecek numune, satıcı tarafından getirilir. Satıcı tarafından numunenin getirilmesinde, satıcıya ve ürüne ait gerekli bilgiler ile tahmini ürün miktarı İlk Tescil Pusulasına yazılır.

 

Numune Sorumluluğu:

Madde 34- Numunenin esas partiyi temsil etmesinden satıcı sorumludur. Her halükarda numunenin partiyi temsil etmediği ( balya, büyük yığınlı dökme ürünlerde) sonradan anlaşılacağından alıcı ürünü almaktan vazgeçme hakkına sahiptir

 

Numune Miktarları:

Madde 35- Numune miktarları, maddelere göre, esas partinin vasıfları hususunda ilk bakışta bir fikir verebilecek asgari miktarın iki mislinden az olmaz. Borsa maddelerine göre, numune miktarları borsa yönetim kurulunca tayin ve tespit edilir. Bu miktarlardan az olan numune kabûl olunmaz.

 

Numune Kabı:

Madde 36- Borsaya teslim edilecek numunelerin konulacağı kapların şekli, eb’adı ve sair hususları borsa Yönetim Kurulunca belirlenir. Bu hususta gerektiğinde Yönetim Kurulunca her zaman değişiklik yapılabilir.

 

Numunenin Muhafazası:

Madde 37-Borsaya Teslim olunan numunelerin borsada kalacak kısmının, her muamele için tarafların itiraz müddetleri sonuna kadar muhafaza olunması şarttır. Hazır muamelelerde, ürünün alıcıya tesliminde 24 saat esas alınır. Vadeli muamelelerde, avanslı ve özel şartlı muameleler de vade hitamından 1 hafta sonuna kadar. Müddetler gerektiğinde, Yönetim Kurulunca değiştirilebilir.

 

Numunenin ne yapılacağı:

Madde 38-  Borsada kalan numunelerin muhafaza müddeti sonunda ne yapılacağı Yönetim Kurulunca kararlaştırılır.

 

Numune Üzerine Açık Artırma İle Yapılan Alım Satımlar:

Madde 39-  Numune üzerine açık artırma ile yapılacak alım satımlarda satıcının veya vazifelendireceği kimsenin, satılacak malın numunesini borsaya en az 24 saat önce getirerek ilgili memura teslim etmesi şarttır. 15. maddede sözü geçen müstahsil belgesi (Kartı) ibrazı ile Çiftçi kayıt belgesi ibrazı mecburidir. Aksi halde numune kabul olunmaz ve satış yapılmaz.

 

Numune Kabulü Süresi:

Madde 40- Numunelerin kabûl süresi en az 24 saat öncedir.

 

Madde 41- Numunenin tesliminden sonra müşterek alım satım beyannamesinden üç nüsha hazırlanır ve mal ile satıcı haneleri doldurulur.

 

Numunenin Satışa Hazırlanması:

Madde 42- Teslim alınan numuneler iki kısma bölünür, numune kabına konulur ve her birine ayrı sıra numarası verilir, parçaları; madde grubu, tipi, satış sırası ve sıra numarasına göre ayrı bölümlerde istif edilir, bölümlerden biri teşhir, diğeri muhafaza bölümüdür.

            Hazırlanan alım satım beyannamesinin her üç nüshası da ait olduğu numunenin teşhir edilecek parçasına ait kaba konur veya münasip şekilde iliştirilir.

 

Numunenin Satışa Arzı:

Madde 43- İstif edilmiş bulunan numuneler borsa görevlisi veya borsaca görevlendirilen tarafından, satış sırasında ve sıra numarasına göre satışa arz eder.

Borsa görevlisi veya borsaca görevlendirilen, malın numunesini alıcılara gösterir, menşeini, miktarını ve fiyata tesir edecek diğer özelliklerini yüksek sesle alıcılara duyurur. İlk teklifi sorar ve bunu yüksek sesle ilân ederek artırmaya başlar. Borsa görevlisi, Malı teşekkül eden son fiyata satacağını, alıcının ismi ile beraber üç defa ilân eder, ilan esnasında tekrar artıran bulunursa, artırma aynen devam eder. Artıranında olmadığı takdirde ve ilan esnasında Satıcının fiyata razı olmaması halinde, satıcının satıştan vazgeçme hakkı saklıdır.

 

NUMUNE VEYA BEYAN ÜZERİNE KARŞILIKLI ANLAŞMA SURETİYLE YAPILAN ALIM SATIMLAR:           

Madde 44- Borsa muamele salonunda numune veya beyan üzerine karşılıklı anlaşma suretiyle yapılan alım satımlarda, beyannameler taraflarca müştereken tanzim ve imza edilerek tescil bürosuna teslim edilir. Numune üzeri yapılan alım satımlarda ürüne ait kantar fişi yoksa Tahmini olarak belirtilen miktar 24 saat içinde ürünün kaldırılması ile netleştirilir. Aksi halde Tescil Borsaca iptal edilerek taraflara bildirilir. Alınan tescil ücreti hizmet bedeli olarak irad kaydedilir. Beyan üzerine alım satımlarda alıcı ve temsile yetkili Borsa üyesi alıcını bulunması yeterlidir. Satıcı Borsa üyesi ise yine temsile yetkili satıcının bulunması yeterlidir. Her halükarda müstahsil belgesinin hazırlanması mecburidir. Tescili müteakip, fiyat, borsada derhal ilân edilir.

 

Madde 45- Numune üzerine karşılıklı anlaşma suretiyle yapılan alım satımlarda, taraflarca iki özdeş kısma ayrılır. Bir kısmı tescil sırasında borsaya, diğer bir kısmı da alıcı veya temsilcisine verilir. Numunesi alınan maddenin kimden, mevki, tipi, çeşidi, mahsul yılı, çiftçilik belgesi taşıması zaruridir.

Borsaya verilen numune bu Yönetmeliğin 36. maddesinde tespit olunan asgari miktardan az olamaz.

 

Madde 46- Borsa Salonunda numune veya beyan üzerine bulunan satıcıların, aracıların ve alıcıların belirli bir yeri yoktur. Herkes uygun bulduğu satış salonu veya muamele yeri içinde muamelesini yapmakta serbesttir. Şu kadar ki, bir başkasının alım satım muamelesini aksatacak veya satıcıları rahatsız edecek herhangi bir harekette bulunmak asla kabul edilemez. Bu durumda kanunun 86 ıncı maddesi hükümlerince işlem yapılır.

Madde 47- Satışa arz edilecek numunenin partisinde satışa konulan numunesine uymadığı  ve   daha   düşük   evsafta   bulunduğu  hususunda  anlaşmazlık sonucu  ile  Borsaya başvurulması halinde ;

 Borsa görevlilerince, alıcı ve satıcının huzurunda, anlaşmazlık konusu üründen numune alınır. İlgili numunenin, borsa laboratuarında kalite ve kriterleri belirlenir.  Şahit numune raporu da göz önüne alınarak,

 ·       Ürünün sınıf ve derecesinde farklılık yoksa, alıcı; ihtilafa konu ürünü teslim alarak, bedelini öder.

·       Ürünün sınıf derecesinde farklılık varsa, öncelikle Genel Sekreter ve Yardımcıları, ürünün sınıf ve derecesindeki ortalama fiyat üzerine tarafları uzlaştırmaya çağırır.

 Ancak, her halükârda, alıcının  ürün  numunesine uymadığı için, alım-satım iptal hakkı saklıdır.

 

TİP VEYA KALİTE TAYİNİ SURETİYLE YAPILAN ALIM SATIMLAR

 

Madde 48- Borsa muamele salonunda kalite tayini suretiyle yapılacak alım satımlarda karşılıklı anlaşma veya açık artırma usulleri uygulanabilir.

 

Tip ve ya kalite tayini sureti ile borsa muamele salonunda yapılacak muamelelerde satıcı alım satım beyannamesinde yazılı tipte veya kalitedeki malı teslime mecburdur. Taraflar kalite tayini ile yapılan muamelede o maddeye ait kaliteyi alım satım beyannamesine derletmemiş ise bu takdirde “o madde” için tespit edilmiş asgari vasıfları kabul etmiş sayılırlar.

 

Madde 49- Teslim edilmek istenen malın kalitesinin asgari vasıflardan düşük olması halinde alıcı malın ölçüsünde indirim yapmak suretiyle kabul edebileceği gibi alıcı malı ret etmekte veya yerine kaliteye  uygun mal istemekte özgürdür.

 

MALIN TAMAMININ TEŞHİRİ SURETİYLE YAPILAN ALIM SATIMLAR

 

Madde 50- Borsa yerinde malın tamamının teşhiri suretiyle yapılan alım satımlarda, karşılıklı anlaşma veya açık artırma usûlleri uygulanabilir.

Borsa yeri içinde veya dışında malın tamamının teşhiri suretiyle yapılan alım satımlarda, alıcı akdin tamamlanmasından sonra, malın kalitesi hususunda herhangi bir itirazda bulunamaz.Malın tamamının teşhirinde malın miktarı net olarak ibra edilir.Randıman esası üzerinden yapılan alım satımlarda satıcı eksiği tamamlamaya, alıcı fazlayı iade etmeğe mecburdur.

 

ALIM SATIMIN TAMAMLANMASI

 

Madde 51- Satışın yapılmasından sonra beyannamenin alıcı, fiyat ve bedel haneleri doldurulur ve taraflara imza ettirilir.

 

Madde 52- Satışın yapılmasından sonra teşhir edilen numune tekrar bir kaba konularak alıcıya verilir. Alım satıma mevzu teşkil eden malın, ne şekilde bulunursa bulunsun satışa esas olan numuneye uyması şarttır.

 

Madde 53- Satıcının fiyatı kabûl etmemesi halinde düzenlenmiş bulunan alım satım beyannamesi muameleye konmaz. Ancak, borsa malı satışa hazırlamış ve arz etmiş olduğundan, yapılan her türlü hizmetler karşılığı ücretler Borsa üyesinden tahsil olunur.

 

Madde 54- Satıcı tarafından da imza edilen alım satım beyannamesine tarih ve numara verilerek,

                     “ Tescil edilmiştir” kaşesi vurulur. Fiyat, borsada derhal ilân olunur.

 

Madde 55- Bu arada tescil ve istihdam edilmiş ise, simsar ücretleri tahakkuk ve tahsil olunarak keyfiyet beyannameye işaret edilir.

 

Madde 56- Alım satım beyannamelerinin aslı borsada kalır. Diğer iki nüshadan biri satıcıya, diğeri alıcıya verilir.

            Borsada kalan nüsha, Ticaret Borsaları Muamelât Yönetmeliğinde belirtilen esaslar dairesinde, tescil defterlerine işlenir.

 

ALIM SATIM USÛLÜ:

Madde 57-      Hangi maddeler için hangi usûlün uygulanacağı Borsa Yönetim Kurulunca belirlenir.

 

Madde 58- Vadeli alım satımlarda ;.

a)      Borsalara dâhil mallar üzerine yapılacak vadeli alım satımların akitler tarafından borsada karşılıklı teminata bağlanması mecburidir.

b)      Teminat malın teslim ve tesellümüne kadar geçen müddet içinde husule gelecek fiyat farkına karşı tarafların hukuk ve menfaatlerini korumak maksadıyla alınır. Bu teminat satılan malın satış günündeki piyasasına göre alıcı ve satıcıdan % 10 ‘ar olarak ayrı ayrı nakit olarak alınır.

c)      Teminatın akdin tescili gününün tatil saatine kadar Borsa veznesine yatırılması şarttır. Malın değerinde, piyasa şartlarında Husule gelecek bir artma söz konusu olursa, taraflardan biri Borsaya müracaatı ile fiyat farkına göre teminatın arttırılmasını isterse borsa yönetim kurulunca vaziyet hususunda gerekli karar alınır.

d)      Belirtilen süre içinde teminatını yatıramayan taraf hakkında Türk Ceza kanunları hükmünce ve 5174 sayılı Kanunun 86 ıncı maddesine istinaden Disiplin Kurulunun vereceği cezalar açıktır. Ayrıca, teminatını yatırmayan taraf husule gelen zarar ve ziyanı ile doğmuş ve doğacak fiyat farklarını, faizlerini ödemekle de yükümlüdür.Bu yükümlülük esasında Tarsus Mahkemeleri çözüm hakemidir.

e)      Akit, taraflarca müştereken kendi rızaları ile bozulmuşsa her iki taraftan teminat için yatırılan paydan % 0,3 ‘ü Borsa tarafından hizmet karşılığı olarak yatırılan teminat payından tahsil edilerek kalan miktar taraflara iade edilir.

f)       Akit, malın belirtilen süre zarfının sonunda teslim ve tesellümünden evvel taraflarca keyfi yada anlaşmalı olarak tarafların her ikisinin de borsaya müracaatı ile akdin fesh edilmesi hususu doğacak olursa teminat tutarları olarak borsada tutulan pay geri ödenmez. Hizmet karşılığı olarak Borsaca tahsil edilir.

g)      Akitde, bir anlaşmazlık vuku olursa anlaşmazlık çözülene kadar beklenir. Bu süre teslim ve tesellüm süresinde son bulur. Bu ana kadar çözüm sağlanamazsa Borsa hakem heyeti olaya müdahale eder ve anlaşmazlığın doğduğu sebepleri araştırarak karara bağlar. Anlaşma sağlanamadığı takdirde teminat için yatırılan paydan Borsaca hizmet karşılığı olarak %0,3 ‘ü tahsil edilir. Borsa Hakem Heyeti ücreti ayrıca tahsil edilerek teminatın kalan kısmı taraflara ödenir.

h)       Her türlü vadeli satışlarda ekim bölgesi veya mahsulün herhangi bir şekilde hasara uğraması Borsa Hakem Heyeti mağrifeti ile çözüm bulunur.

 

BORSA ARACILARININ ALIM SATIMLARDAKİ ROLÜ VE MESULİYETLERİ

 

Madde 59- Borsa komisyoncusu; kendi adına ve başkasının adına / hesabına borsada alım satım yapan kimselerdir.

 

Madde 60- Borsa simsarı; taraflar arasında aracılık eden kimsedir. Tarafları temsil selahiyeti yoktur. Bu itibarla kimlerin mallarını satışa arz ediyorsa o şahısların borsa salonunda hazır bulunmaları şarttır.

 

Madde 61-  Borsa ajanı; alıcı veya satıcı namına vekil sıfatıyla borsada muamele yapan kimsedir. Satıcı veya alıcının vekâletnamesini haiz olmadan işlem yaptığı sırada simsarlarda olduğu gibi taraflarında hazır bulunmaları zaruridir.

 

Madde 62- Her borsa komisyoncusu, ajanı ve simsarı temsil ettiği tarafa ve diğer tafra selahiyetsiz olarak veya selahiyetini aşmak suretiyle yaptığı işlemlerde sebebiyet verdiği zarar ve ziyandan mesuldür.

Taraflar yapılan işlemlerden meydana gelen ve uğradıkları zararlarının tazminini işleme aracılık eden simsar veya ajandan talep edebilirler.

 

Madde 63- Zarar veya ziyan bu maddede adı geçen aracılar tarafından tazmin edilemezse tarafların müracaatı üzerine borsa Yönetim kurulunca borsadaki kefaletinden karşılanır ve haklarında hukuki işlemlerine başvurulur.

 

TESLİM - TESELLÜM VE TEDİYE

 

Madde 64- Malın teslim tesellümü ile bedelin tediyesi tarafların anlaşarak beyannamede belirttikleri özel şartlara bağlıdır.

            Beyannamede herhangi bir kayıt olmadığı veya aksine bir kayıt bulunmadığı takdirde teslim, tesellüm ve tediye ile ilgili Yönetmelik esaslar dairesinde yapılır.

 

Madde 65- Borsa mallarını emanete kabul eden tüccarlar, bu mallar üzerinde her türlü tasarrufa salahiyetli olup, malı emanete veren kimsenin dilediği bir tarihte vaki talebi üzerine emanete aldığı malın bedelini o günkü Borsa fiyatı üzerinden ödemekle mükelleftir.

 

 

ANLAŞMAZLIKLAR:

Madde 66- Taraflar, aracılar, alım satım beyannamesinde tanzim ettikleri makbuzları vuku bulabilecek ihtilafların çözümü için hal merci olarak mahkeme veya borsa hakem heyetini seçebilirler ve bunu beyannamede belirtirler.Hakem şartı kabul edildiği takdirde her türlü anlaşmazlıklar Tarsus Ticaret Borsası Tahkimi yoluyla hal olunur.    Taraflar anlaşmazlığın mahkeme yoluyla çözümleneceğini açıkça belirtmemişlerse borsa tahkimi kabul edilmiş sayılır.

 

 

CEZAİ HÜKÜMLER:

Madde 67- Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 5174 Sayılı Kanunun 86. maddesi ile ilgili Yönetmelik hükümleri gereğince cezai hükümler uygulanır.

 

YÜRÜRLÜK:

Madde 68- Bu Yönetmelik hükümlerini Tarsus Ticaret Borsası Yönetim Kurulu yürütür.

 

 

TESLİM – TESELLÜM DARA VE TEDİYE

 

 

Teslim ve tesellüm miktarı

Madde 1- Alım satımlarda satılan mal miktarının beyannamede açıkça belirtilmesi ve bunun aynen teslim ve teselm edilmesi şartr.

Ancak haklı sebeplerle satıcı, beyannamede açıkça belirtilen miktardan % 2 eksik veya fazla teslimatta bulunabilir. Alıcı, bunu kabul etmek zorundadır.

Taksitli saşlarda satıcı, % 2 eksik veya fazla teslim edebilme hakkı, her taksit için aynı ve o takside isabet eden oran dâhilinde kullanabilir.

Beyannamede en fazla ve en az miktarların tespiti suretiyle yapılan satışlarda, satıcı en az miktarı teslim etmek, acı da en fazla miktarı tesellüm etmek zorundadır'.

Bu gibi satışlarda yukarıdaki % 2 tolerans kabul olunmaz.

Tahminen (takriben) kaydı ile yapılan satışlarda tahmini(takribi) olarak bildirilen miktardan % 5 eksik veya fazla teslimat yalabilir. Alıcı, bunu kabul etmek zorundadır.

 

Teslim ve tesellüm süresi

Madde 2- Teslim ve tesellüm süreleri alım satım şekillerine re değişmektedir. Şöyle ki:

 

a- Hazır alım satımlarda mal: Muamelenin tescil edildiği n saat 16.00'dan itibaren 48 saat zarfında teslim veya tesellüm edilmelidir. Aksi takdirde taraflar bu sürenin sona ermesinden itibaren 48 saat zarfında noterlik yolu ile veya taahhütle mektupla karşı tarafa bir ihtarname göndererek bir günden az, beş günden fazla olmamak koşuluyla uygun bir ek süre vermeli ve bu ek süre zarfında malın teslim veya tesellümünü istemelidirler. Mal bu ek süre zarfında teslim veya tesellüm edilmediği takdirde taraf1ar, ek süreyi izleyen ilk iş günü içinde malı o günkü borsa fiyatı ile satmaya veya satın almaya ve bu muameleden doğacak her turlu zarar ve ziyanı veya alım satımı yapılmadığı halde mevcut fiyat farkını karşı taraftan istemeye hak kazanırlar.

 

b- Gün belirtilmesi suretiyle yapılan vadeli alım satımlarda, mal gününde teslim veya tesellüm edilmelidir. Aksi takdirde taraflar, vade günü saat: 16.00'dan itibaren 48 saat zarfında noterlik yolu ile veya taahhütlü mektupla karşı tarafa bir ihtarname göndererek, bir günden az, beş günden fazla olmamak koşuluyla uygun bir ek süre vermeli ve bu ek süre zarfında malın teslim veya tesellümünü istemelidirler. Bu ek süre zarfında mal teslim veya tesellüm edilmediği takdirde taraflar, am satıma konu olan malı ek süreyi izleyen ilk iş günü içinde o günkü borsa fiyatı ile satmaya veya satın almaya ve bu muameleden doğacak her turlu zarar ve ziyanı veya alım satım yapılmadığı halde mevcut fiyat farkını karşı taraftan istemeye hak kazanırlar.

 

c-Gün belirtilmeksizin yapılan vadeli alım satımlarda satıcı, ayın son günü saat: 16.00'ya kadar malı teslime hazır olduğunu noterlik yoluyla veya taahhütlü mektupla alıcıya bildirmelidir.

Alıcı satıcının bu tebliğinden itibaren 48 saat zarfında matesellüm etmek zorundadır. Aksi takdirde satıcı, alım satıma konu olan malı, tesellüm süresini izleyen ilk iş günü içinde o günkü borsa fiyatı ile satmaya ve bu muameleden doğacak her türlü zarar ve ziyanı veya satış yapılmadığı halde mevcut fiyat farkını alıcıdan istemeye hak kazanır.

Ayın son günü saat: 16.00'dan itibaren opsiyon alıcıya geçer. Alıcı, opsiyonun kendisine geçtiği andan itibaren 48 saat zarfında noterlik yoluyla veya taahhütlü mektupla satıcıya bir ihtarname göndererek bir günden az, beş günden fazla olmamak koşuluyla uygun bir ek süre vermeli ve bu ek süre zarfında malın teslimini istemelidir. Bu ek süre zarfında mal teslim edilmediği takdirde, alıcı alım satıma konu olan malı, ek süreyi izleyen ilk iş gününde o günkü borsa fiyatı ile satın almaya ve bu muameleden doğacak her türlü zarar ve ziyanı veya malı satın almadığı halde mevcut fiyat farkını karşı taraftan istemeye hak kazanır.

İhtar name müddetleri zarfında ihtar name çekmeyen taraflar, vadeli muamelelerde vade gününe, hazır muamelelerde, teslim için kabul edilen 48 saatlik ek süreyi izleyen ilk iş gününe nazaran fiyat farkı isteyebilirler.

Ayın haftaları belirtilmek: suretiyle yapılan alım satımlarda taraflar yukarıdaki (c) fıkrası hükümleri

gereğince hareket etmek zorundadırlar.

Birinci hafta, ayın 1-8, ikinci hafta 9-15, üçüncü hafta 16-23 ve dördüncü hafta 24-31 günlerini ve ayın başı 1-10, ortası 10-20, sonu 20-31 günlerini içine alır.

Ayın veya haftanın son günü pazar veya resmi tatil gününe tesadüf ediyorsa, bu tatil gününü takip

eden ilk iş günü ayın veya haftanın son günü sayılır.

Teslim ve tesellüme başlamak, teslim ve tesellüm demektir. Ve kesintiye uğramadan devam eder.

 

Teslim ve tesellüm yeri

Madde 3- Teslim ve tesellüm yerinin alım satım beyannamesinde açıkça belirtilmesi zorunludur.Depoya teslim edilen mal, hususi şartlara (özel şartlı) bağlı olarak da yapılmaktadır. Malın hususi şartlara (özel şartlı) bağlı olarak depo teslimi yapılması esnasında; Depoya teslim edilen ürün, alım esnasında alıcı tarafından tartımı yapılarak kantar fişi düzenlenir. Bu fişte malın miktarı, teslim edilen malın cinsi, getiren vasıtanın plakası, teslim edenin bilgilerine yer verilir ve gerekli ise özel şartlara da ayrıca yer verilir. Kantar fişi ve varsa özel şartlar 2 nüsha olarak düzenlenerek bir nüshası malı teslim edene imza karşılığı verilir. Malın teslim eden tarafından kaldırılması veya geri istenmesi halinde, malın depoya teslimi esnasında düzenlenen tartım kantar fişi ve varsa özel şartlar eki geri istenir.Ancak, Tarsus Ticaret Borsası Örf Adet, Teamülleri ve Esasları Yönetmeliği 23 üncü maddesi “Buğday, Mısır ve Soya fasulyesinde, emaneten veya satışa bekletilmek üzere alıcı fabrikalarında veya ambarlarında tahsis edilen depolara (müstahsil makbuzlu veya anlaşma şekli ne  olursa olsun) döküldükten sonra başkasına satılsa bile o fabrika sahibi veya alıcı, ambarında istif ( depo ) ettiği mahsule depolama süresince bir bedel istemesi teamüldendir.” Uygulaması geçerlidir.

 Teslim ve tesellüm yeri için kısaca aşağıdaki deyimler kullanıldığı takdirde, bunlar aşağıda açıklanan anlamda kullanılmış sayılır.

 

a-Alıcı deposu araçlarda teslim: Alıcının deposu veya fabrikası önüne gelmiş araç üstünde teslim demektir. Malı, araçtan indirme masrafları alıcıya aittir.

b-Alıcı deposunda teslim: Alıcının deposu veya fabrikasınıninde teslim demektir. Malı araçtan depoya nakletme masrafları satıcıya aittir.

c- Satıcı. deposu araçlarda teslim; Satıcının deposu veya fabrikası önüne gelmiş araç üstünde teslim demektir. Malı depodan araca yükleme masrafları satıcıya aittir.

d· Satıcı deposunda teslim: Satıcının deposunun veya fabrikasının içinde, teslim demektir. Malı depodan araca yükleme masrafları alıcıya aittir.

e- Vagon teslimi: İstasyon ismi açıkça belirtilmek suretiyle o istasyonda ve vagon içinde teslim demektir.

 

Dara

Madde 4- Borsaya dahil maddeler dökme (çıplak) veya ambalajlı olarak alınıp satılır. Her iki halde de durumun alım satım beyannamesinde açıkça belirtilmesi zorunludur.

Dökme saşlarda., ambalaj tedariki ve masrafları alıcıya ait olmak koşuluyla ve alıcı istediği takdirde, satıcı, malı ambalaj ettirmek zorundadır.

Ambalajlı satışlarda, ambalaj bedeli malın fiyatına dâhildir. Ambalaj alıcıya kalır.

Ambalaj darasının düşülüp, düşülmeyeceği ve dara miktarları ve dara masraflarının hangi tarafa ait olacağı yerel teamüllere göre borsaca tespit olunur.

Ambalajın iadesi söz konusu olduğu takdirde, ambalajın bulunduğu hal ve iade süresi alım satım beyannamesinde açıkça belirtilmelidir. Ambalaj, beyannamede tespit edilen süre zarfında iade edilmediği takdirde, satıcı, ambalaj bedelini alıcıdan istemeye hak kazanır.

 

Tediye

   Madde 5- Tediye koşullarının alım satım beyannamesinde açıkça belirtilmesi zorunludur. Aksi kararlaştırılmış olmadıkça;

a- Mal bedeli, malın alıcıya usulü dairesinde teslimini müteakip derhal tediye olunur. Aksi takdirde, -­alıcı, tediyedeki gecikmesinden meydana gelen satıcının her turlu zararını karşılamakla yükümlüdür.

b- Analize tabi malın alım satımında, alıcı, analiz sonucunu bekleyerek, mal bedelinin % 10 'unu tutabilir, Bekletilen bu tutar, analiz sonucuna kadar ödenmez.

c- Taksitli satışlarda herhangi bir taksitin gününde ödenmemesi halinde mal bedelinin tamamı hiçbir ihtar ve ihbara gerek olmaksızın muaccel olur.(hemen ödenir.)

d- Satıcı, her türlü alım satımlarda mal bedeline karşılık alıcıdan bir garanti isteyebilir. Alıcı, 48 saat. Zarfında bu garantiyi vermeye mecburdur. Aksi takdirde, satıcı, malı teslim etmeyebilir.

 

Anlaşmazlıklar

Madde 6- Numune ile veya nitelikleri belirtilmek suretiyle yapılan alım satımlarda, malın kalitesi hususunda anlaşmazlık ortaya çıktığı takdirde, borsa bilirkişilerince alınacak numuneler incelendikten sonra iki tarafın huzurunda mühürlenerek ve daha sonra bir rapora bağlanarak, borsa hakem heyetine sunulmak üzere borsaya bırakılır.

Anlaşmazlıkların çözümünde taraflar mahkeme veya borsa hakem yolunu seçebilirler. Bunun beyannamede belirtilmesi zorunludur.

Cezai hükümler

           Madde 7-Bu yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 5174 Sayılı Kanunun 86, 87, 88, 89, 90, 91. 92 ve 93üncü maddeleri ile Oda ve Borsa Üyelerine Verilecek Disiplin ve Para Cezaları ile Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu Hakkında Yönetmelik ve Ticaret Borsalarında \ Alım Satım Yapan Aracılar Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Kabul ve yürürlük

Madde 8- Borsa meclisinin …./…/….. tarih ve …….. Sayılı toplantısında kabul edilen bu yönetmelik, meclisin kabulü tarihinden itibaren yürürlüğe girer,

Yürütme

Madde 9 - Bu yönetmelik hükümlerini Tarsus Ticaret Borsası Yönetim Kurulu yürütür. 

 

Madde 69- İşbu Yönetmelik Borsa Meclisi’nin 26/05/2010 tarih ve 18-110/3 sayılı toplantısında tetkik ve müzakere edilerek kabul edilmiştir. 

 

 

ALİVRE ALIM SATIM SÖZLEŞMESİ TAAHHÜTNAMESİ .

Taahhütname

Alivre veya vadeli alım satım sözleşmelerinin tarafları ve üyeler, borsaca talep olunan şekilde borsanın Yönetmelik çerçevesinde oluşturulan yetkilerini kullanmasını ve işlemler yapmasını kabul edeceğine dair borsaya vereceği  taahhütnameyi ifade eder.

Disiplin Suç ve Cezaları

Üyelerden alivre ve vadeli ürün alım satımların düzenini ve dürüstlüğünü bozan, işlere hile karıştıran ve işlemlerin açık, düzenli ve dürüst yürütülmesi için alınan kararlara uymayanlarla, malları karıştırarak aynı pakette değişik ürün teslim edenler ve insan sağlığını bozacak ürünlerin teslimini yapanlar hakkında Kanunun 87 nci maddesinin (c) bendinde belirtilen üyelikten geçici çıkarma cezası verilir, bu fiilin tekrarı halinde ise aynı maddenin (d) bendinde belirtilen üyelikten uzun süreli çıkartma cezaları verilir.

Ayrıca, Kanunun 86 ncı maddesi ve devamındaki disiplin ve para cezaları, disiplin soruşturmasının yürütülmesi, soruşturmanın açılması, savunma hakkı, ceza soruşturmalarının etkisi, kararların tebliği ve para cezalarına ilişkin hükümler alivre ve vadeli alım satım yapan üyeler için de uygulanır.

Bu madde kapsamında verilen cezalar, borsa ilan panosunda bir hafta süre ile ilan edilir.

SÖZLEŞME VE BEYAN

Alivre veya vadeli alım satımın tip sözleşmelerle yapılması esastır. Ancak Borsamızın Bakanlık onaylı  Tip sözleşmesi olmadığından taraflarca yapılan sözleşmeler de geçerli kabul edilir ve tescil işlemi yapılır. Ancak bu tür alivre sözleşmeler, tip sözleşmeler gibi Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde cirosu kabil senetlerden sayılmaz ve ciro olunamaz. Ayrıca bir tip sözleşmeyle bağıtlanmamış alivre veya vadeli alım satımların muhteviyatında olabilecek yetersizlik veya eksikliklerden ya da bunlardan kaynaklanan zararlardan tamamen taraflar sorumlu olur.Borsamızın yaptığınız sözleşmeden doğacak maddi veya manevi  hiçbir sorumluluğu yoktur.

TEMİNAT     

Taraflarınızca, alivre veya vadeli alım satım sözleşmelerinizde alım satımların karşılıklı teminata bağlanması esastır. Ancak, taraflarınız arasında alım satımın teminatsız olmasına ilişkin özel sözleşmeleriniz de geçerlidir.

Taraflarınızca sözleşmede teminat öngörülmemiş olsa bile, borsamızda tescil olunan alım satımın güvenilirliği ile olabilecek borsa ve diğer zararlarının tazmini amacıyla alım satıma dair sözleşme tarihindeki ortalama borsa fiyatı üzerinden % 10 oranında teminat alınır. Taraflarınızca sözleşmede öngörülen teminat varsa, Borsamızca alınacak teminatta bu orandan daha düşükse teminatlarınız tutarı bu orana tamamlatılır.

Sözleşme tarihinde o ürün borsamızda işlem görmemişse veya borsa fiyatı oluşmamışsa, sözleşmenizde beyan olunan alım satım fiyatı esas alınır ve teminat tutarı hesaplanır.

Teminat, alım satımın tescilini takiben borsa veznesine ya da borsanın belirlediği birime yatırılır veya teslim edilir.

Taraflardan biri, aralarındaki sözleşmede öngörülen veya borsamızca asgari teminat oranına göre hesaplanarak alınan tutarın, piyasada oluşan fiyat farkından dolayı çok yetersiz kaldığını bildirerek borsadan bunun artırılmasını isteyebilir. Bu durumda borsa yönetim kurulu, aynı teminat oranı üzerinden yeni piyasa fiyatına göre olması gereken teminat tutarını gözeterek ve durumu inceleyerek isteği karara bağlar. Teminatın artırılması yönünde karar verilmişse bu durum en geç 3 işgününde taraflara bildirilir. Kararda öngörülen artışa ilişkin teminat, bildirimi izleyen 3 işgünü içerisinde borsaya yatırılır veya teslim edilir. Bu süre içinde teminatını yatırmayanlar hakkında Ticaret Borsaları ile Ürün İhtisas Borsalarında

Alivre ve Vadeli Alım Satım Yönetmeliğinde öngörülen disiplin cezası uygulanır.

TEMİNATIN İADESİ

Tarafların ürün devir ve tesliminin ihtilafsız olarak gerçekleştiğine dair beyanını da içeren nihai alım satımın borsamıza bildirilmesi üzerine, borsaca buna ilişkin tescil yapılır ve varsa fiyat farkına ilişkin tescil ücretinin tahsilini müteakip, alınan teminat ilgili taraflara iade edilir. Ancak sözleşmede öngörülen yükümlülüklerini tamamen yerine getirmeyen tarafın teminatı, yükümlülükler tamamen yerine getirilinceye kadar borsamızda tutulur.

Tarafların anlaşarak, sözleşmeyi feshetmeleri durumunda ise teminat taraftarlara geri verilir.

Taraflar arasında bir anlaşmazlık çıkması durumunda ise, taraflar anlaşmaya varana kadar teminat iade edilmez. Anlaşmazlık ya da ihtilaf  mahkemeye intikal ettirilmişse  mahkemenin kesinleşmiş kararına kadar teminat tutulur. Teminat hakkında bu kararlarda öngörülen şekilde işlem yapılır.

TESCİL

Alivre veya vadeli alım satımların borsalara tescili zorunludur. Alivre ve vadeli alım satımların tescili, Kanunun 46 ncı maddesinde öngörülen Yönetmelik hükümlerine tabidir.

Alivre veya vadeli alım satımlar, buna ilişkin sözleşmeyi müteakip tescil ettirilir ve  borsaya tescil ücreti ödenir. Tescil ücreti sözleşme tarihindeki ortalama borsa fiyatına göre hesaplanan bedel üzerinden tahsil edilir.Ve tescil esnasında doğacak vergiler Borsaca tevkif edilir. Sözleşme tarihinde o ürün borsada işlem görmemişse veya borsa fiyatı oluşmamışsa, sözleşmede beyan olunan alım satım fiyatı esas alınır ve tescil ücreti hesaplanır.

Alım satımlarda; taraflar ürün devir veya tesliminin yapılmasını müteakip en geç 7 işgününde nihai alım satımı borsaya bildirmek zorundadır.

Sözleşme tarihinde hesaplanan tescil ücreti, ürünün devir ya da teslimindeki ortalama borsa fiyatı üzerinden hesaplanan tescil ücretinden düşükse, aradaki fark ayrıca tahsil olunur.Farktan doğacak vergilerde tescil esnasında Borsaca tevkif edilir.

Yukarıdaki açıklamalar altında Tarsus Ticaret Borsasının taraflarımızca yapmış olduğu özel alivre satış sözleşmesinden doğacak maddi veya manevi ihtilaflarda veya marazlarda hiçbir sorumluluğu yoktur.Bu taahhütname taraflarımızca okundu , kabul ve taahhüt edilerek biri borsada diğer ikisi taraflarımızda kalacak şekilde 3 (üç) suret olarak  imza altına alındı.